Cách thay bánh xe ô tô con: Hướng dẫn từng bước cho người mới

Thủng lốp hoặc xì hơi là một trong những sự cố mà người sử dụng ô tô có thể gặp phải trong quá trình di chuyển. Nếu không có gara hoặc cứu hộ ở gần, việc biết cách thay bánh xe ô tô cơ bản sẽ giúp tài xế chủ động xử lý tình huống.

Thay bánh xe không phải là công việc quá phức tạp, nhưng cần thực hiện đúng trình tự. Quan trọng nhất là phải đảm bảo xe đứng ở vị trí an toàn, cố định xe chắc chắn và sử dụng kích đúng điểm nâng.

Dưới đây là các bước cơ bản để thay bánh xe ô tô con bằng bánh dự phòng.

Khi nào cần thay bánh xe ô tô?

Không phải trường hợp lốp bị mất hơi nào cũng cần thay bánh ngay.

Nếu lốp chỉ bị xì nhẹ và vẫn còn khả năng di chuyển an toàn, tài xế có thể tìm nơi sửa chữa gần nhất tùy tình trạng cụ thể.

Tuy nhiên, nếu lốp bị:

• Thủng lớn.
• Rách thành lốp.
• Xì hơi hoàn toàn.
• Biến dạng nghiêm trọng.
• Không thể tiếp tục di chuyển an toàn.

thì nên dừng xe và thay bánh dự phòng hoặc gọi dịch vụ cứu hộ.

Không nên cố chạy xe với lốp đã mất hơi nghiêm trọng, vì có thể làm hỏng lốp, mâm xe và ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát phương tiện.

Chuẩn bị dụng cụ trước khi thay bánh

Các dụng cụ cần thiết thường được nhà sản xuất trang bị sẵn trên xe, tùy từng mẫu xe có thể khác nhau.

Thông thường sẽ gồm:

• Bánh xe dự phòng.
• Kích nâng xe.
• Cần siết hoặc tuýp tháo ốc bánh xe.
• Tay quay kích.
• Găng tay nếu có.
• Đèn pin khi cần thao tác trong điều kiện thiếu sáng.

Một số xe hiện đại không được trang bị bánh dự phòng mà sử dụng bộ vá lốp và máy bơm điện. Vì vậy, tài xế nên kiểm tra trước xe của mình sử dụng phương án nào.

Bước 1: Đưa xe đến vị trí an toàn

Đây là bước quan trọng nhất trước khi bắt đầu thay bánh.

Nếu phát hiện lốp bị thủng khi đang chạy, hãy giảm tốc độ từ từ và tìm vị trí có thể dừng xe an toàn.

Ưu tiên:

• Khu vực bằng phẳng.
• Nền đường chắc chắn.
• Tránh dừng ngay tại góc cua.
• Tránh vị trí khuất tầm nhìn.
• Tránh dừng trên nền đất mềm hoặc dốc.
• Nếu đang ở đường cao tốc, cần đưa xe vào làn dừng khẩn cấp nếu có thể và tuân thủ quy định an toàn trên cao tốc.

Sau khi dừng xe, bật đèn cảnh báo nguy hiểm và thực hiện các biện pháp cảnh báo theo điều kiện thực tế.

Nếu vị trí dừng xe không đủ an toàn để thay bánh, không nên tự mình đứng sát làn xe đang lưu thông để sửa xe. Trong trường hợp này, gọi cứu hộ là lựa chọn an toàn hơn.

Bước 2: Cố định xe

Đưa cần số về vị trí phù hợp để xe không thể tự di chuyển.

Với xe số tự động, thường đưa cần số về P và kéo phanh tay.

Với xe số sàn, đưa cần số về số phù hợp và kéo phanh tay.

Nếu có chèn bánh, hãy sử dụng để tăng khả năng cố định xe, đặc biệt khi xe dừng trên địa hình có độ dốc.

Sau đó lấy bánh dự phòng, kích và dụng cụ tháo bánh ra khỏi xe.

Bước 3: Tháo nắp chụp bánh nếu có

Một số bánh xe có nắp chụp mâm hoặc chụp ốc.

Nếu có, hãy tháo nắp chụp để tiếp cận các đai ốc hoặc bu-lông giữ bánh.

Không nên dùng lực quá mạnh hoặc dụng cụ không phù hợp vì có thể làm hỏng nắp chụp.

Bước 4: Nới lỏng các ốc bánh xe

Trước khi kích xe lên, hãy dùng dụng cụ tháo bánh để nới lỏng các ốc bánh xe.

Chỉ cần nới lỏng, chưa tháo hoàn toàn.

Đây là điểm nhiều người mới thay bánh dễ nhầm.

Nếu kích xe lên trước rồi mới cố gắng tháo ốc, bánh xe có thể quay theo lực tác động khiến việc tháo ốc khó khăn hơn.

Khi nới ốc, nên thực hiện theo kiểu đối diện nhau, thay vì lần lượt xoay theo vòng tròn.

Ví dụ với bánh có 5 ốc, có thể nới theo thứ tự đan chéo để giảm lực tác động không đều lên bánh.

Bước 5: Đặt kích đúng vị trí

Mỗi mẫu ô tô có vị trí đặt kích được nhà sản xuất quy định.

Thông thường, vị trí này nằm gần bánh xe cần thay và có điểm gia cường riêng trên phần khung/gầm xe.

Hãy tham khảo sách hướng dẫn sử dụng xe để xác định chính xác vị trí đặt kích.

Không đặt kích tùy ý vào các chi tiết nhựa, ốp hoặc bộ phận không được thiết kế để chịu lực nâng.

Sau khi đặt kích đúng vị trí, kiểm tra lại để chắc chắn chân kích tiếp xúc ổn định với mặt đất.

Bước 6: Kích xe lên

Quay tay kích từ từ để nâng xe.

Tiếp tục nâng cho đến khi bánh xe bị thủng nhấc khỏi mặt đất một khoảng vừa đủ để tháo ra và lắp bánh dự phòng.

Không cần nâng xe quá cao.

Trong quá trình nâng, quan sát xe và kích để đảm bảo xe vẫn ổn định.

Nếu kích bị nghiêng, nền đất lún hoặc xe có dấu hiệu mất ổn định, cần hạ xe xuống và xử lý lại.

Không chui người xuống dưới gầm xe khi xe chỉ được giữ bằng kích.

Bước 7: Tháo các ốc bánh xe

Khi bánh xe đã được nâng khỏi mặt đất, tiếp tục tháo các ốc đã nới lỏng.

Nên đặt các ốc ở một vị trí sạch sẽ để tránh làm mất hoặc để bụi bẩn bám vào ren.

Sau khi tháo hết ốc, dùng hai tay giữ bánh và kéo bánh ra khỏi moay-ơ.

Nếu bánh bị kẹt do lâu ngày không tháo, không nên dùng lực quá mạnh hoặc đứng ở vị trí nguy hiểm. Có thể cần xử lý theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Bước 8: Lắp bánh dự phòng

Đưa bánh dự phòng vào đúng vị trí trên moay-ơ.

Căn các lỗ trên mâm bánh với vị trí bu-lông hoặc lỗ ren.

Giữ bánh ổn định rồi lắp các ốc bằng tay.

Ở bước này, nên vặn ốc bằng tay trước để tránh tình trạng ren bị lệch hoặc bắt chéo.

Sau khi tất cả các ốc đã vào đúng vị trí, dùng dụng cụ siết sơ bộ.

Chưa cần siết hết lực khi bánh vẫn đang nằm trên không.

Bước 9: Hạ xe xuống

Từ từ vận hành kích để hạ xe.

Khi bánh xe đã tiếp xúc chắc chắn với mặt đất và xe đã chịu trọng lượng của mình, có thể tiếp tục hạ kích hoàn toàn.

Sau đó lấy kích ra khỏi vị trí nâng.

Bước 10: Siết chặt các ốc bánh xe

Đây là bước rất quan trọng.

Dùng dụng cụ siết các ốc theo thứ tự đan chéo để lực ép được phân bổ đều.

Ví dụ bánh có 5 ốc, không nên siết lần lượt theo vòng tròn từ ốc này sang ốc kế bên.

Nếu xe có quy định mô-men siết ốc cụ thể, nên sử dụng cờ lê lực và siết theo đúng thông số của nhà sản xuất.

Không nên tự ý siết ốc quá mạnh chỉ vì nghĩ rằng càng chặt càng an toàn.

Bước 11: Kiểm tra lại bánh xe

Sau khi hoàn tất, kiểm tra:

• Tất cả các ốc đã được siết.
• Bánh xe nằm đúng vị trí.
• Không còn dụng cụ hoặc vật dụng dưới gầm xe.
• Kích và bánh cũ đã được cất gọn.
• Lốp dự phòng có đủ áp suất theo quy định.
• Không có dấu hiệu bất thường ở bánh mới lắp.

Nếu xe sử dụng bánh dự phòng loại nhỏ, cần kiểm tra giới hạn tốc độ và quãng đường được phép sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Bước 12: Kiểm tra sau khi bắt đầu di chuyển

Sau khi thay bánh, không nên lập tức chạy ở tốc độ cao.

Hãy di chuyển từ từ trong đoạn đầu tiên và chú ý xem xe có xuất hiện:

• Rung vô-lăng.
• Tiếng động bất thường.
• Xe bị kéo sang một bên.
• Cảm giác bánh xe không ổn định.

Nếu phát hiện bất thường, nên dừng xe tại vị trí an toàn để kiểm tra lại.

Sau khi đi một đoạn, nếu nhà sản xuất yêu cầu kiểm tra lại độ siết ốc, hãy thực hiện theo hướng dẫn.

Một số lưu ý quan trọng khi thay bánh xe

Không thay bánh trên vị trí nguy hiểm

Nếu xe dừng ở làn đường có nhiều phương tiện chạy nhanh, việc tự thay bánh có thể nguy hiểm hơn nhiều so với việc gọi cứu hộ.

Đặc biệt trên cao tốc, tài xế cần ưu tiên đưa bản thân và hành khách đến vị trí an toàn thay vì cố gắng sửa xe ngay cạnh dòng phương tiện đang lưu thông.

Không dùng kích để giữ xe lâu

Kích được thiết kế để nâng xe trong quá trình thay bánh, không phải thiết bị dùng để giữ xe trong thời gian dài.

Tuyệt đối không chui xuống gầm xe khi xe chỉ đang được nâng bằng kích.

Không bỏ qua áp suất lốp

Sau khi thay bánh, cần kiểm tra áp suất lốp.

Áp suất phù hợp thường được ghi trên tem thông số của xe, sách hướng dẫn hoặc vị trí do nhà sản xuất quy định.

Không nên lấy con số in trên thành lốp làm áp suất sử dụng thông thường của xe nếu đó không phải thông số được nhà sản xuất xe quy định.

Lốp dự phòng không phải lúc nào cũng giống bánh chính

Một số ô tô sử dụng bánh dự phòng có kích thước tương đương bánh chính.

Tuy nhiên, nhiều mẫu xe sử dụng lốp dự phòng loại nhỏ, thường được thiết kế chỉ để sử dụng tạm thời.

Nếu xe sử dụng loại bánh này, cần tuân thủ giới hạn về tốc độ và quãng đường do nhà sản xuất đưa ra.

Tóm tắt các bước thay bánh xe ô tô

Có thể ghi nhớ quy trình cơ bản theo thứ tự:

Dừng xe an toàn → bật đèn cảnh báo → cố định xe → lấy dụng cụ → nới ốc → đặt kích → nâng xe → tháo bánh → lắp bánh dự phòng → hạ xe → siết ốc → kiểm tra.

Trong đó, ba yếu tố quan trọng nhất là:

An toàn vị trí dừng – đặt kích đúng điểm – siết ốc đúng cách.

Nếu không chắc chắn về vị trí đặt kích, loại bánh dự phòng hoặc cách siết bánh của chiếc xe đang sử dụng, hãy ưu tiên tham khảo sách hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc gọi dịch vụ cứu hộ.

Biết cách thay bánh xe là một kỹ năng hữu ích đối với người lái ô tô. Tuy nhiên, không nhất thiết phải tự thay bánh trong mọi tình huống. Khi xe dừng ở vị trí nguy hiểm hoặc điều kiện thay bánh không đảm bảo, gọi cứu hộ vẫn là phương án an toàn hơn.